ابو الحسن على بن زياد تميمى ، ابراهيم بن صلت ، ابن شهدى الكرخى ، حجّاج بن مطر ، موسى بن خالد ، احمد بن يحيى بن جابر ، محمّد بن جهم برمكى ، هشام بن قاسم و . . . « 1 » . تأمّل بر مجموعهء اين تراجم كه در نخستين قرون اسلامى در بيت الحكمه بغداد صورت گرفت پس از حدود هزار و دويست سال مىتواند پژوهنده را به چگونگى نقل و انتقال انديشه‌هاى يونانى ، ايرانى ، سريانى و هندى به جهان اسلام رهنمون سازد . از سوى ديگر مجموعهء ترجمه‌هاى مربوط به اوان عصر رنسانس اروپا از آثار و نگاشتهاى عربى نيز مىتواند نفوذ تمدّن اسلامى و سهم متفكّران و دانشمندان جهان اسلام را در تمدّن معاصر غرب توضيح دهد . 2 ترجمه در زبان فارسى پژوهندگان ايرانى و فارسى زبان براى آگاهى از جايگاه تمدّن خود در دوره اسلامى و نيز در دوران معاصر ناگزيرند ادوار گوناگون ترجمه را در زبان فارسى بشناسند . شناخت ادوار ترجمه در زبان فارسى ، اسلوبها و روشهاى مترجمان در دوره‌هاى گوناگون ، توجّه مستقيم يا با واسطه به آثار و نگارشهاى زبانها و تمدنهاى دور و نزديك ، انگيزه‌ها و دلايلى كه ترجمه را در زبان فارسى موضوعيّت بخشيده است و تجزيه و تحليل اين موارد با توجه به عوامل اقتصادى ، سياسى ، اجتماعى و فرهنگى موجب مىشود تا بتوان به سودمندى و در برخى از دوره‌ها به زيانمندى ترجمه در زبان فارسى پىبرد و جايگاه جامعهء ايرانى را در تمدن اسلامى و نيز در تمدن معاصر تصوير و تصديق كرد . بىگمان پديدهء ترجمه در ميان ايرانيان در نخستين سده‌هاى اسلام با برگردان قرآن كريم به فارسى درى به ميان مردم راه يافته است . گرچه در اين اوان هنوز ترجمه شكل نظام‌مندى نداشته است امّا ضرورت ايجاب مىكرده است تودهء مردم براى آشنايى و آگاهى از كتاب مقدسى كه به آن ايمان آورده‌اند مفاهيمى را دريابند و آن را حس كنند . اگر چه گروهى نخستين

--> ( 1 ) براى آشنايى با مترجمان اين دوره ر . ك : الفهرست ، ص 445 به بعد ؛ عيون الانباء فى طبقات الاطباء ابن ابى اصيبعة ، 256 - 259 ؛ تاريخ الحكماء القفطى ذيل نام مترجمان .